Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Utku Köse'nin yürütücülüğünü yaptığı "STING: Dijital İkiz Yönelimli Derin Öğrenme ile Çocukluk Çağı Akut Lösemisi için İlaç Yeniden Konumlandırma Karar Destek Sistemi Geliştirilmesi" adlı proje, TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.
Yapay zekâ ve dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren proje, çocukluk çağı akut lösemisinin tedavi süreçlerinde yeni ufuklar açmayı hedefliyor.
SENTETİK HASTALARLA TEDAVİ SENARYOLARI TEST EDİLİYOR
Projede, fiziksel hastalara ihtiyaç duyulmadan oluşturulan dijital hasta modelleri kullanılıyor. "Sentetik hasta" olarak adlandırılan bu yapay modeller sayesinde araştırmacılar, farklı tedavi senaryolarını güvenli ve hızlı şekilde değerlendirebiliyor.
Prof. Dr. Utku Köse, sistemin tedavi süreçlerinin olası sonuçlarını önceden simüle ederek önemli veriler sunduğunu belirtti.
YAPAY ZEKA GELECEĞİN TEDAVİLERİNE IŞIK TUTUYOR
Çalışmanın aktif olarak araştırmacıların kullanımına açık olduğunu ifade eden Köse, elde edilen verilerin gelecekte uygulanabilecek tedavi yöntemlerinin şekillenmesine katkı sağlayacağını söyledi.
Köse, "Fiziksel hastalar olmadan çocukluk çağı akut lösemisi gibi kritik bir kanser türünde tedavinin nasıl şekillenebileceğini, farklı hasta profillerinde başarı ve risklerin nasıl değişebileceğini değerlendirebiliyoruz. Sentetik hastalardan elde ettiğimiz bulgular geleceğin tedavi süreçlerine yön verecek nitelikte" dedi.
1000 SENTETİK HASTA ANALİZ EDİLDİ
Proje kapsamında yaklaşık bin sentetik hasta üzerinde kapsamlı analizler gerçekleştirildi.
Derin öğrenme modelleri yardımıyla akut lenfoblastik lösemi (ALL) tedavisinin farklı hasta profillerindeki olası etkileri incelendi. Böylece çok sayıda tedavi senaryosu kısa sürede değerlendirilerek önemli sonuçlara ulaşıldı.
İKİ YENİ İLAÇ ADAYI BELİRLENDİ
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri ise mevcut tedavi süreçlerine katkı sağlayabilecek iki ilacın tespit edilmesi oldu.
Prof. Dr. Köse, söz konusu ilaçların farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış ilaçlar olduğunu belirtti.
Yapılan simülasyonlarda bu ilaçların mevcut lösemi tedavilerine eklenmesi halinde olumlu sonuçlar ortaya koyduğunun görüldüğünü ifade eden Köse, elde edilen bulguların gelecekte klinik araştırmalara zemin hazırlayabileceğini kaydetti.
TÜRKİYE'DEN SAĞLIKTA YAPAY ZEKA HAMLESİ
Uzmanlar, yapay zekâ ve dijital ikiz teknolojilerinin sağlık alanında kullanımının giderek yaygınlaştığını belirtirken, bu tür projelerin kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağını vurguluyor.
SDÜ'de geliştirilen proje, Türkiye'nin sağlık teknolojileri ve yapay zekâ alanındaki bilimsel çalışmalarına önemli bir örnek olarak gösteriliyor.
