Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini değerlendirdi. Açıklanan rakamlar, tarımsal üretimde maliyet baskısının devam ettiğini ortaya koydu. Tarım-GFE eylül ayında aylık yüzde 3,78, yıllık yüzde 32,36 artarken, aylık yükseliş son 10 yılın eylül ayları içinde en yüksek seviyeye ulaştı.
TARIMSAL GİRDİ MALİYETLERİNDE SON 10 YILIN ZİRVESİ
Eylül ayındaki aylık artışın geçmiş yılların aynı dönem ortalamasının yaklaşık iki katına çıktığını belirten Çandır, 2015 yılından bu yana ölçülen eylül ayı ortalamasının yüzde 1,95 olduğunu hatırlattı. Çandır, gerçekleşen yüzde 3,78’lik artışın bu ortalamanın oldukça üzerinde kaldığını ifade etti.Yıllık artışın ise son 10 yılın eylül ayları ortalaması olan yüzde 34,25’in altında gerçekleştiğini belirten Çandır, aylık ve yıllık veriler arasındaki farklılığa dikkat çekti. Eylül ayında aylık bazda son 10 yılın en yüksek artışının yaşandığını, yıllık bazda ise son 6 yılın eylül ayları içinde dördüncü en yüksek seviyenin kaydedildiğini söyledi.
ENERJİ GİDERLERİNDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 53,38
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları eylül ayında aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 yükseldi. Girdi kalemleri arasında en dikkat çekici artış ise enerji giderlerinde yaşandı. Enerji maliyetleri bir ayda yüzde 9,56, yıllık bazda yüzde 53,38 arttı.Diğer girdi kalemlerinde de yükseliş görüldü. Eylül ayında tohum fiyatları aylık yüzde 2,72, gübre yüzde 3,76, ilaç yüzde 1,16, yem yüzde 3,26 ve diğer kalemler yüzde 1,48 arttı. Veteriner hizmetlerinde ise aylık yüzde 0,57 düşüş kaydedildi.Yıllık bazda değerlendirildiğinde tohumda yüzde 26,22, gübrede yüzde 31,90, ilaçta yüzde 22,87, veteriner hizmetlerinde yüzde 25,37, yemde yüzde 31,19 ve diğer kalemlerde yüzde 29,76 artış gerçekleşti. Tarımsal yatırımlara katkı sağlayan mal ve hizmetlerde de aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 yükseliş yaşandı.
ÜRETİCİNİN MALİYETİ ARTTI, ÜRÜN FİYATLARI GERİLEDİ
Girdi maliyetleri yükselirken üreticinin sattığı ürünlerden elde ettiği fiyatlarda aynı yönde bir artış yaşanmadı. Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE), eylül ayında aylık yüzde 1,19 geriledi. Yıllık artış ise yüzde 12,93 seviyesinde kaldı.Üretici fiyatlarındaki aylık düşüşün geçmiş 15 yılın eylül ayı ortalamasına kıyasla belirgin olduğunu ifade eden Çandır, üreticinin yaşadığı kayıplara dikkat çekti. Tarım-ÜFE’deki yıllık artışın da geçmiş 15 yıllık ortalamanın altında kaldığını belirten Çandır, girdi maliyetleri ile üretici fiyatları arasındaki makasın tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun süredir yaşadığı ekonomik kayıpları ortaya koyduğunu söyledi.
YAŞ MEYVE VE SEBZE FİYATLARINDA YÜZDE 8,93 GERİLEME
Tüketici fiyatlarında ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 arttı. Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu aylık yüzde 0,002 gerilerken yıllık yüzde 24,11 yükseldi.İşlenmemiş gıda enflasyonunda aylık yüzde 2,33 düşüş, yıllık yüzde 24,15 artış kaydedildi. Yaş meyve ve sebze fiyatlarında ise aylık yüzde 8,93 gerileme yaşanırken yıllık artış yüzde 11,17 oldu.
ÇANDIR: TARIM ENFLASYONLA MÜCADELEYE KATKI SUNUYOR
Yurt içi ve yurt dışı üretici fiyatlarındaki değişimlerin tarım sektörünü de etkilediğini belirten Çandır, eylül ayında Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi’nin (YD-ÜFE) aylık yüzde 2,82, yıllık yüzde 33,64 arttığını kaydetti. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nde (Yİ-ÜFE) ise aylık artış yüzde 2,07, yıllık artış yüzde 27,38 olarak gerçekleşti.Üretici düzeyindeki gıda fiyatlarının aylık yüzde 1,18, yıllık yüzde 27 arttığını belirten Çandır, tarıma dayalı imalat sanayisindeki enflasyonun eylül ayında tarımdan daha düşük seyrettiğini ifade etti.Tarım sektörünün enflasyonla mücadeleye hem tedarik hem de ürün fiyatları açısından olumlu katkı sunduğunu vurgulayan Çandır, tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık yüzde 12,93’lük artışın tüketici enflasyonunun oldukça altında kaldığına dikkat çekti. Çandır, tarımın enflasyonla mücadeledeki katkısının politika yapıcılar tarafından dikkate alınması gerektiğini belirtti.Açıklanan veriler, tarımsal girdi maliyetleri ile üretici fiyatları arasındaki farkın sektördeki ekonomik baskıyı artırdığını ortaya koydu. Özellikle enerji giderlerindeki yüksek artış, üretim maliyetlerinin önümüzdeki dönemde de tarım sektörünün en önemli gündem maddelerinden biri olacağını gösteriyor.




